Wat zijn de financiële gevolgen van een scheiding?

Scheiden is altijd ingrijpend. Emotioneel, maar ook financieel. Een scheiding heeft gevolgen voor uw huis, uw spaargeld, uw pensioen en het geld waarvan u moet rondkomen.

Hoe groot de financiële gevolgen van een scheiding zijn, verschilt per situatie. Dat hangt onder andere af van het inkomensverschil, de woonsituatie en het verschil in opgebouwd pensioen.

Alimentatie

Als er een groot inkomensverschil is tussen beide partners, is de kans groot dat een van beiden partneralimentatie moet betalen. Voor de hoogte van de alimentatie gelden wettelijke normen. Het uitgangspunt is dat beide partners voldoende geld moeten hebben om rond te komen. De partner die alimentatie moet betalen, moet  zelf ook kunnen rondkomen. De advocaat of scheidingsmediator kan een berekening maken. Meer informatie hierover vindt u op de website van het Nibud. De alimentatieduur is in principe maximaal vijf jaar, maar er zijn ook uitzonderingen. Bijvoorbeeld voor 50-plussers die lang getrouwd waren. Dan kan de alimentatieduur langer worden.

Uw huis

Heeft u samen een koophuis? Ook daar moet u afspraken over maken. U kunt het huis bijvoorbeeld verkopen, de eventuele hypotheekschuld aflossen en het geld dat overblijft samen delen. Of misschien wilt u in het huis blijven wonen en gaat uw ex-partner ergens anders wonen. Dan moet u uw ex-partner waarschijnlijk uitkopen. Als er een hypotheek op het huis zit, bent u waarschijnlijk beiden hoofdelijk aansprakelijk. Als een van de partners in het huis wil blijven wonen en zelfstandig een hypotheek wil, zal de bank de nieuwe hypotheekaanvraag beoordelen en een inkomenstoets doen. Vraag om informatie bij uw bank of hypotheekadviseur.

Pensioen

Als u gaat scheiden, heeft  u wettelijk recht op de helft van het pensioen dat uw partner tijdens het huwelijk heeft opgebouwd. U moet de scheiding zelf doorgeven aan het pensioenfonds. Het formulier hiervoor kunt u opvragen bij uw eigen pensioenfonds of op Rijksoverheid.nl. Dan maakt uw pensioenfonds als u met pensioen gaat ook elke maand een pensioenuitkering over aan uw ex-partner. En omgekeerd. U moet de scheiding binnen twee jaar na de scheidingsdatum melden bij uw pensioenfonds. Als u de scheiding niet of te laat meldt, houdt u recht op een deel van het pensioen van uw ex-partner, maar dan moet hij of zij dit zelf aan u uitbetalen. Huwelijkse voorwaarden hebben meestal geen invloed op de regel dat u pensioen moet delen. Die regel geldt zelfs als u ‘met koude uitsluiting’ bent getrouwd. Koude uitsluiting wil zeggen dat u geen gemeenschappelijke bezittingen heeft. Er is maar een uitzondering op de regel dat u pensioen moet delen. Als in de huwelijkse voorwaarden letterlijk staat dat u de ‘Wet verevening pensioenrechten bij scheiding’ niet volgt, hoeft u uw pensioen niet te delen.

Geld en spullen

Als u in gemeenschap van goederen getrouwd bent, zijn alle bezittingen die u tijdens uw huwelijk heeft gekocht of gekregen gemeenschappelijk. Dan moet u alles delen. Goederen die voor het huwelijk alleen van u waren, blijven ook na de scheiding alleen van u. Bent u getrouwd met huwelijkse voorwaarden, dan volgt u de afspraken die daarin staan. Dat geldt voor het saldo van spaar- en beleggingsrekeningen, de waarde van lijfrentes of kapitaalverzekeringen, de auto en de inboedel. Regels voor het verdelen van de inboedel zijn er niet, dus het is belangrijk om er samen redelijke afspraken over te maken, eventueel met een mediator. Heeft u geld geërfd, bijvoorbeeld van uw ouders? Dan moet u bij een scheiding nagaan of u deze moet delen met uw ex-partner. De erfenis kan vallen in de gemeenschap van goederen maar kan ook voor u alleen zijn. Dat ligt eraan wat uw vader of moeder in zijn of haar testament had bepaald.

Afspraken op maat

Bij een scheiding moet u erg veel afspraken maken. Dit kunt u doen op de manier die het beste bij de situatie past. Stel dat u uw ex-partner moet uitkopen, omdat u in het gezamenlijke koophuis blijft wonen. Dat kunt u ook oplossen door afstand te doen van uw deel van het spaargeld of de lijfrenteverzekeringen die u samen heeft. Of door afstand te doen van uw recht op een deel van het pensioen van uw partner. Een echtscheidingsadvocaat of mediator kan helpen om zulke afspraken op maat te maken. 

Belastingaangifte

Gehuwden zijn fiscale partners. Dat betekent dat u allerlei aftrekposten op de meest gunstige manier mag verdelen. In het jaar van de scheiding mag u nog samen met uw ex-partner belastingaangifte doen. Het voordeel hiervan is dat u aftrekposten mag verdelen. Maar als u er na de scheiding sterk in inkomen op achteruit gaat, is het waarschijnlijk voordeliger om ieder apart belastingaangifte te doen. Het kan zijn dat u recht heeft op toeslagen en heffingskortingen (belastingkorting) als u geen fiscale partner meer heeft. U kunt een proefberekening maken op toeslagen.nl. Als u samen een huis en een hypotheek had, moet u extra opletten bij de belastingaangifte. Voor deze situatie gelden speciale fiscale regels, bijvoorbeeld voor de aftrek van de  hypotheekrente. Meer informatie hierover vindt u op de website van de Belastingdienst. Vraag zo nodig hulp bij de belastingaangifte over het jaar van de scheiding.