Vallen bij dementie, dit kunt u eraan doen

Mensen met dementie vallen twee keer zo vaak als mensen zonder dementie. Ook als de hersenen door een andere oorzaak minder goed werken, is het risico op vallen groter. Bijvoorbeeld na een beroerte. Oefeningen kunnen helpen, maar ook een veilige omgeving is belangrijk.

Om goed te kunnen bewegen, heeft u niet alleen sterke spieren en soepele gewrichten nodig. Ook uw hersenen zijn daarbij erg belangrijk. Uw hersenen sturen uw bewegingen aan en vertellen u wat u onderweg tegenkomt. Ze laten u bijvoorbeeld weten dat u over een hobbel loopt of dat u bij het einde van de trapleuning bent. Ook zorgen de hersenen ervoor dat u kunt bepalen waar u bent.

Vaker vallen, met ernstiger letsel

Bij ouderen met dementie zijn processen in de hersenen verstoord, ook de processen die een belangrijke rol spelen bij bewegen. Zulke problemen kunnen ook ontstaan door andere stoornissen in de hersenen, zoals een beroerte. Ook als u vergeetachtig bent of bepaalde medicijnen gebruikt, kunt u hier last van hebben. Elk jaar komen ruim honderdduizend 65-plussers na een val terecht op de Spoedeisende Hulp. Bij ouderen met stoornissen in de hersenen of dementie is het risico op een val ruim twee keer zo groot. Ook hebben ze vaak ernstiger letsel, herstellen ze minder snel en hebben ze een grotere kans na een val te overlijden. Bij dementie hangt het risico om te vallen samen met het type dementie. Zo hebben mensen met Lewy Body dementie meer kans om te vallen dan mensen met de ziekte van Alzheimer.

In beweging blijven

Geestelijke achteruitgang gaat minder snel als u genoeg beweegt. Het is dus belangrijk om te blijven bewegen en oefeningen te doen, ook als dat voor u lastig is. Ook kunt u de kans op vallen verkleinen door uw kracht en balans, uithoudingsvermogen en flexibiliteit te trainen. Het verschilt per persoon welke training u precies kunt doen. Als u nog een wandeling kunt maken, is het goed om dat zo lang mogelijk te blijven doen. Lukt dat niet, dan is het goed om in ieder geval in huis te blijven lopen. Ook als uw beperkingen groter worden, blijft bewegen belangrijk. Er zijn eenvoudige oefeningen die u zittend op een stoel kunt doen, zoals strekoefeningen voor armen en benen.

Het Kenniscentrum Sport & Bewegen heeft een beweegprogramma gemaakt voor mensen met dementie. Het programma bestaat uit tien modules met oefeningen. Bij elke module krijgt u uitleg van professor Erik Scherder en bewegingsagoog Myron Hamming. U vindt het hele programma op de website van het Kenniscentrum Sport & Bewegen.

Zorg voor een veilige omgeving

Losliggende kleden, rondslingerende spullen en elektriciteitssnoeren maken het risico op vallen in huis  groter. Voor ouderen die minder makkelijk bewegen zijn ze extra gevaarlijk. Zorg ervoor dat de looproutes in huis opgeruimd en veilig zijn. Misschien is het nodig om op bepaalde plekken meer steun te hebben, bijvoorbeeld in de badkamer en het toilet. Daar kunt u beugels (laten) plaatsen om u aan vast te houden. Zorg ook voor goede verlichting en voor duidelijke kleurverschillen, zoals een zwarte toiletbril in een wit betegeld toilet.

Weghouden van gevaar

Mensen met dementie kunnen gaan dwalen. Ze kunnen zomaar de deur uit wandelen of ’s nachts door het huis gaan lopen. Dat zijn situaties met een groot risico om te vallen. Ook als iemand met dementie blijft fietsen terwijl hij of zij dat eigenlijk niet meer kan, is de kans op ongelukken groot. Er zijn hulpmiddelen waarmee u dwalen kunt voorkomen, zoals een GPS-apparaatje dat de persoon met dementie bij zich kan dragen. Als fietsen gevaarlijk is, dan kunt u als uiterste redmiddel de fiets weghalen. Het is niet makkelijk om deze maatregelen te nemen, want u beperkt daarmee de vrijheid van de persoon voor wie u zorgt. Vrijheid is voor iedereen belangrijk, ook voor iemand met dementie. Die kan daardoor het gevoel krijgen dat er steeds meer wordt afgepakt.

Zoek steun

Belangrijk is dat u niet alleen handelt. Zoek steun bij andere mantelzorgers en bij zorgverleners die goed kunnen inschatten wat iemand nog wel en niet kan. Samen kunt u bespreken of de risico’s opwegen tegen het afnemen van de persoonlijke vrijheid. Is het onvermijdelijk om iemand te beperken? Kijk dan wie dit het beste kan vertellen. Mag iemand niet meer fietsen? Misschien wordt dat makkelijker geaccepteerd als bijvoorbeeld de huisarts dit zegt. U kunt hierbij ook hulp krijgen van een casemanager dementie.