Voorlezen brengt herinneringen tot leven

Voor iemand met (beginnende) dementie is lezen een ingewikkelde bezigheid die al gauw onmogelijk wordt. Voorlezen is een goed alternatief: het juiste verhaal brengt herinneringen tot leven. Maar welke verhalen zijn geschikt en hoe maakt u contact tijdens het voorlezen?

Voor een dementerende is een roman te ingewikkeld: het lukt de hersenen niet meer het verhaal te volgen en de verschillende personen te onderscheiden. Met een kinderboek of een prentenboek hoeft u ook niet aan te komen, want zulke boeken zijn weer te eenvoudig en vaak te kinderachtig. Gelukkig zijn er speciale voorleesboeken voor dementerenden te koop.

Verhalen in geuren en kleuren

Verhalen voor dementerenden hebben een aantal bijzondere kenmerken: ze zijn kort, ze zijn leuk en ontspannend en ze zorgen voor herkenning. Ze bevatten woorden en zinnen die meteen beelden en vaak ook herinneringen oproepen. Denk aan de geurige appeltaart, het gezang van de merel in het voorjaar, de geur van een ouderwetse hutspot, het diepe rood van de bloeiende rozenstruik. Woorden en zintuigen (horen, zien, ruiken, proeven, voelen) vallen daarbij samen en juist bij mensen met dementie blijkt dat heel goed te werken.

Herinneringen ophalen

In de voorleesboeken voor dementerenden vindt u meer dan alleen verhalen. Vaak staan er in de boeken ook tekeningen en foto’s. En verder geven de meeste boeken ideeën om na afloop van het voorlezen verder te praten en herinneringen op te halen. Dat heeft een naam, het heet 'reminisceren'. Reminisceren wil zeggen: positieve herinneringen ophalen. Bijvoorbeeld aan de hand van een verhaal of een oud fotoalbum. Bij reminisceren spelen de zintuigen een belangrijke rol. Het zien van een ouderwetse telefoon met draaischijf, het luisteren naar een oud liedje van Annie M.G. Schmidt, het proeven van een stukje appeltaart. Allemaal roepen ze beelden en verhalen uit lang vervlogen tijden op.

Contact via verhalen

Met elkaar in gesprek blijven tijdens het voorlezen is heel belangrijk. Tussendoor een korte vraag stellen, foto's laten zien, een liedje zingen - als het maar past in het verhaal dat u voorleest. Als u vragen stelt, let er dan op dat u niet alleen naar de betekenis vraagt, maar juist naar de herinnering: waar doet deze foto, tekening of tekst aan denken? Probeer daarbij - zolang als dat kan - ook steeds een koppeling te maken naar het heden: de strenge winters van vroeger tegenover het zachte weer van vandaag, de koffie van Douwe Egberts en Van Nelle van vroeger tegenover de tientallen koffievariaties van nu.

Ook voorlezen?

Hieronder vindt u een aantal mooie voorleesboeken voor ouderen en mensen met dementie. Vraag ook in uw bibliotheek naar deze boeken, dan hoeft u ze niet zelf te kopen. En misschien hebben de medewerkers in de bibliotheek nog wel meer tips voor u.